“Verem sonradan olur mu?” — Tarihsel Arka Plan ve Güncel Tartışmalar Tarih boyunca Tüberküloz (verem), hem tıp dünyasının hem de halk sağlığının en önemli sorunlarından biri oldu. 19. yy’da “akciğer veremi” adıyla yaygın olarak tanınan bu hastalık, sosyal koşullar, nüfus hareketleri ve ekonomik yapı ile sıkı şekilde bağlantılıydı. Sanayi devrimiyle birlikte kalabalık kentlerde kötü yaşam koşulları, beslenme yetersizliği ve yetersiz hijyen veremin yayılmasını hızlandırdı. Aynı zamanda bu dönem, hastalığın “sonradan” mı olduğu yoksa doğrudan mı bulaştığı tartışmalarını da doğurdu. Günümüzde yapılan akademik çalışmalar, veremin sadece yeni bir bulaşma sonucu ortaya çıkmadığını; vücutta “sessiz” biçimde bulunan enfeksiyonun zamanla aktif hastalığa dönüşebileceğini, yani “sonradan olabileceğini” göstermektedir.…
8 YorumEtiket: bu
4 Murat Gürz Kaç Kilo? Kültür, Sembol ve Güç Bağlamında Antropolojik Bir İnceleme Bir antropolog olarak kültürlerin çeşitliliğini düşünürken, her söylenti, efsane ya da ölçülü-ölçüsüz anlatı, toplumların kendi tarihsel kimliklerini inşa etme pratiğini gösterir. “4 Murat gürz kaç kilo?” sorusu teknik gibi görünse de, salt bir ağırlık bilgisini aşar: bu soru, toplumsal belleğin nasıl kurulduğunu, sembolizasyonun nasıl işlendiğini ve iktidar kültürünün bedenle nasıl estetikleştiğini açığa çıkarır. Resmî tarih kaynaklarında net bir değer olmamakla birlikte, halk arasında sıkça aktarılan rivayetlere göre IV. Murad’ın gürzünün yaklaşık 200 okka yani ~256 kilogram olarak kullanıldığı sıkça dile getirilir. [1] Bazı anlatılarda “257 kilogramlık gürz”…
14 YorumGuatr Kan Tahlilinde Belli Olur mu? Bedenin Dilini Toplumun Aynasında Okumak Bir araştırmacı olarak, her zaman insan bedeninin yalnızca biyolojik değil, aynı zamanda toplumsal bir anlatı alanı olduğunu düşünürüm. Beden, içinde yaşadığı toplumun değerlerini, korkularını ve alışkanlıklarını taşır. Guatr gibi bir hastalık da bu bağlamda yalnızca bir tıbbi durum değil; bir toplumun sağlık, cinsiyet ve bilgiye bakış biçiminin bir yansımasıdır. Bu yüzden “Guatr kan tahlilinde belli olur mu?” sorusu, yalnızca laboratuvar sonuçlarıyla değil, toplumsal dinamiklerle de ilişkilidir. Tıbbi Gerçeklik: Guatr Kan Tahliliyle Nasıl Anlaşılır? Tıbbi olarak guatr, tiroit bezinin büyümesi sonucu ortaya çıkar. Bu büyüme, genellikle hormon üretiminde bir dengesizlikle…
12 Yorum78’lik Plak Kaç Şarkı Alır? Toplumun Sesini Dinlemek Bir sosyolog olarak, insan topluluklarını incelediğim her an bana aynı şeyi hatırlatır: Toplum, tıpkı bir plak gibidir. Her birimiz bu plağın üzerine kazınmış izleriz — kimimiz ana melodiyi oluşturur, kimimiz arka planda yankılanırız. “78’lik plak kaç şarkı alır?” sorusu ilk bakışta teknik bir merak gibi görünür; ancak toplumsal düzlemde, bu soru bireylerin, rollerin ve kültürel kalıpların bir metaforuna dönüşür. Çünkü her toplumun da tıpkı bir plak gibi kendi hızında, kendi ritminde dönen bir hikâyesi vardır. 78’lik Plağın Gerçek Kapasitesi Önce sorunun teknik yanına bakalım: 78 devirlik plaklar, 20. yüzyılın ilk yarısında müziğin…
12 YorumGömüleme Ne Demek? — Ekonominin Görünmeyen Depolama Alanı Bir Ekonomistin Düşünsel Girişi Bir ekonomist olarak dünyanın her zaman sınırlı kaynaklar üzerine kurulu bir sahne olduğunu düşünürüm. İnsan, elindekini korumak ister ama aynı zamanda geleceğe yatırım yapma güdüsüyle de hareket eder. İşte bu ikili dürtü arasında ortaya çıkan davranışlardan biri de gömülemedir. Gömüleme, yüzeyde “bir şeyi saklamak” anlamına gelir; ancak ekonomik açıdan çok daha fazlasıdır. Gömüleme, bireylerin ve toplumların belirsizlik karşısında geliştirdiği koruma refleksidir. Bu refleks, yalnızca bireysel bir eylem değil; aynı zamanda piyasanın, üretimin ve refahın dinamiklerini şekillendiren güçlü bir göstergedir. Ekonomide Gömüleme Davranışı: Korkunun Rasyonelleşmesi Ekonomik belirsizlik dönemlerinde insanlar…
14 YorumHandikaplı 0 Ne Demek? Farklı Bakış Açılarıyla Derinlemesine Bir Değerlendirme Kendimi her zaman farklı düşünceleri dinlemeyi seven biri olarak tanımladım. Özellikle spor dünyasında, istatistiklerin ve terimlerin ardındaki anlamları çözmek bana her zaman heyecan verir. Bugün ise hepimizin en az bir kez duyduğu ama tam olarak ne ifade ettiğini çoğu zaman karıştırdığı bir kavramı masaya yatırıyoruz: Handikaplı 0 ne demek? Gelin, bu terime sadece teknik açıdan değil; duygusal, toplumsal ve hatta psikolojik yönleriyle de bakalım. Handikaplı 0: Temel Anlamıyla Ne İfade Ediyor? Handikaplı 0, genellikle futbol bahislerinde kullanılan bir terimdir. Bu ifade, maçın berabere bitmesi durumunda bahis miktarının iade edilmesi anlamına…
10 YorumDünyanın En Uzun Böceği: Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Siyaset Bilimi Çerçevesinde Bir İnceleme Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen: Böceklerin Uzunluğu ve İnsan Toplumları Siyaset biliminde güç ilişkileri ve toplumsal düzen üzerine yapılan tartışmalar, genellikle toplumların şekillenmesinde ve toplumsal yapının oluşmasında belirleyici rol oynayan unsurları araştırır. İnsan toplumlarının en büyük kurumu olan devlet, aslında bu güç ilişkilerinin en görünür halini yansıtır. Devletin nasıl işlediği, ideolojilerin nasıl şekillendiği ve vatandaşlık haklarının nasıl dağıtıldığı, bu ilişkilerin temel parametreleridir. Peki, böceklerin en uzun türünü incelemek, bu bağlamda nasıl bir siyasal analize dönüştürülebilir? Bu soruyu irdelemeye başlamadan önce, dünya üzerindeki en uzun böceğin…
14 YorumArsadan Yol Geçerse Para Ödenir mi? — Bilimsel Merakla Hukukun Kesiştiği Nokta Hiç düşündünüz mü, bir gün arazinizin tam ortasından bir yol geçerse ne olur? Bu durum sadece bir mülkiyet meselesi değil, aynı zamanda şehir planlaması, sosyoekonomi ve hukuk biliminin buluştuğu ilginç bir noktadır. Bugün, bu konuyu bilimsel bir merakla ama herkesin anlayabileceği bir dille ele alalım. Çünkü aslında bu mesele, sadece “para ödenir mi?” sorusundan çok daha fazlasını içeriyor. Bir Yolun Anatomisi: Bilimsel ve Hukuki Bakış Bir yolun inşası, şehirlerin sinir sistemi gibidir. Her damar, toplumsal yaşamın akışını yönlendirir. Ancak bu yollar, bazen özel mülkiyetlerin içinden geçer. İşte burada…
8 YorumNuh’un Gemisi Şu An Nerede? Evet, soruyu sordum: Nuh’un gemisi şu an nerede? Hadi gelin, hep birlikte bu soruyu ele alalım. Nuh’un gemisi, dünya tarihinin en büyük efsanelerinden biri. Yüzyıllardır insanların hayal gücünü harekete geçiren bu efsane, çok derin anlamlar taşıyor, ancak bir o kadar da tartışmalı bir mesele. Şimdi soruyorum: Nuh’un gemisi gerçekten var mıydı? Eğer varsa, nerede şu an? Kimse bilmiyor, ama hepimiz merak ediyoruz, değil mi? Bu soruya verdiğimiz cevaplar, hem tarihi hem de dini inançları, hem de bilimsel yaklaşımımızı test ediyor. Geminin varlığıyla ilgili her yeni iddia, gündemde bir tartışma başlatıyor. Bazılarına göre, bu sadece bir…
16 YorumHasarsızlık İndirimi Nasıl Alınır? Geleceğe Bir Bakış Düşünsenize, bir gün dünyada herkesin “hasar”dan uzak kaldığı ve bu yüzden hayatın daha sakin, huzurlu ve verimli geçtiği bir dönem olacak. Yani, geçmişteki yanlış anlamalar, kırgınlıklar ve çözümsüz kalmış problemler artık tarihe karışacak. Bunun yerine herkes “hasarsızlık indirimi” alarak bir tür psikolojik avantaj elde edecek. Bu yazıda, gelecekte bu tür bir indirimi nasıl alacağımızı, toplumları nasıl dönüştürebileceğini ve bu indirimin hayatımızdaki etkilerini keşfedeceğiz. Tabii, kadınların ve erkeklerin bu konuda nasıl farklı bakış açılarına sahip olacağına dair de birkaç tahmin yapacağız. Hadi başlayalım, geleceği keşfetmeye ne dersiniz? Hasarsızlık İndirimi Nedir? Hasarsızlık indirimi, bir tür…
14 Yorum